Osmanlı Mutfağı Araştırmacısı Priscilla Mary Işın, Anadolu'nun en eski tatlarından demir tatlısının, Osmanlı topraklarından önce İtalya'ya, sonra da tüm dünyaya yayıldığını söyledi. Işın, demir tatlısının lokantalarda, pastahanelerde yapılabilecek bir tatlı çeşidi olduğunu, tatlının en çok Erzurum'da yapıldığını anlattı.

Tatlıyı Erzurum'daki lokantalarda bulamadığını, sorduğunda da, demir tatlısının evde yapılan bir tür olduğunu söylediklerini dile getiren Işın, "Ancak bu çok zor bir tatlı değil. Lokantalarda da yapılabilir. Bu tatlı özel bir demirle yapılır. Erzurum'a gidince, eski demir kalıpları bulmak istedim. Ancak Erzurum'da evlerde herkes eski demirleri atmış. Bugün yeni ve kara saçtan yapılan bir demir kullanıyorlar" dedi.

Tatlının Anadolu'da yüzyıllara dayanan bir geçmişinin olduğunu anımsatan Işın, Kilitbahirli Mahmud Nedim'in 1900 tarihli yemek kitabında Doğu Anadolu mutfağına ait tarifler arasında, demir tatlısının da bulunduğunu kaydetti. Mahmud Nedim'e göre demir kalıpların en iyilerinin Erzurum'da yapıldığını ifade eden Işın, demir tatlısının İstanbul gibi uluslararası ilişkileri ve batılılaşma etkisi yoğun olan şehirlerde yapılmayıp, Anadolu şehirleri yaygın olarak bilinmesinin, Anadolu halk mutfağında köklü bir gelenek olduğunun göstergesi olduğunu söyledi.

Işın, şöyle konuştu:
"Anadolu'da birçok bölgeye yayılmış olmasından, bu tatlının epey eski tarihe dayandığı anlaşılıyor. Erzurum'dan başka demir tatlısının Bitlis, Erzincan, Malatya, Gaziantep, Zonguldak Çaycuma, Kastamonu İnebolu, Uşak Ulubey, Bursa, Eskişehir ve Bolu'da yapıldığını çeşitli kitaplar, sözlü ifadeler ve internet sitelerinden öğrenilmekte. Ayrıca bu tatlı, başka ülkelerde de biliniyor. Suriye, İtalya, Fransa, Almanya ve ABD'de eskiden beri yapılmış. İtalya'da kullanılan demir tatlısı kalıpları, Bartolomeo Scappi'nin 1570 tarihli yemek kitabında resimlenmiş. Nitekim, demir tatlısının İtalya'dan Fransa'ya ve oradan ABD'ye yayıldığı söylenebilir. İtalya mutfağı eskiden beri doğu mutfağıyla yoğun etkileşim içindeydi. Bu etkinin daha çok doğudan batıya yönelik olduğu da biliniyor. Demir tatlısının 16. yüzyılda İtalyan mutfağına Osmanlı topraklarından gittiğini düşünebiliriz."

Bugün Erzurum'da kullanılan demir tatlısı kalıplarını, 80 yaşındaki demir ustası Talat Dürüst'ün yaptığını belirten Işın, ustanın bu kalıpları kara saçtan yaptığını ifade etti. Işın, demir tatlısı kalıbının geçmiş yıllarda dökme demir kullanılarak yaptırıldığını, her ailenin kendine özgü bir demir kalıbı olduğunu öğrendiğini kaydetti. Tatlı yapılırken her ailenin kendine özgü bir şekli olduğuna dikkati çeken Işın, "Bir nevi tatlı kalıbı, ailenin arması gibi olurmuş. Eskiden bir aile bu tatlıyı yapıp ikram ettiğinde veya bir komşuya yolladığında, hangi ailenin tatlıyı gönderdiği anlaşılırmış" dedi.

Tatlıda kullanılan demir kalıbın yıkanmaması gerektiğini anlatan Işın, bunun da tatlının püf noktalarından biri olduğunu söyledi. Işın, "Bu demirin deterjanla yıkanmaması lazım. Hamur çok yumurtalı ve az sulu. Odun kömürü ateşi gerekiyor. Ancak bugün artık odun ateşi kullanılmıyor" diye konuştu.

Demir tatlısı, geometrik şekilli dökme demir kalıplara dökülen suluca kıvamda yumurtalı bir hamurdan yapılır. Bir tencerede kızdırılan sade yağ veya sıvı yağa bu kalıplardan biri sokulup ısıtılır, sonra sulu hamura kalıp batırılır ve tekrar yağa sokulur. Bir kaç saniye sonra kalıbın şekli almış hamur, kalıptan düşer. Pembeleşince yağdan çıkarılır, üzerine pudra şekeri veya şerbet atılır. Hafif, nefis ve görünümü hoş bir tatlı olur.

Beğendim   Beğenmedim   Yazıcı Dostu   Arkadaşıma Gönder    Okunma (864)

  KÜLTÜR & SANAT KATEGORİSİNDEKİ DİĞER HABERLER :

  Sine-Sen'den Video Atölyesi   İstanbul ve Kadın Sergisi  İtalyan Basınından Özpetek'e Övgüler   Bu Hafta 7 Film Vizyona Girecek  Turhan Selçuk Vefat Etti  CSO'dan "Senfonik Tangolar"   2010 Erdal Öz Edebiyat Ödülü Açıklanıyor  Mimar Kıran, MIPIM'de Türk Mimarlığını ...  23 Filmde Kadınlar Başrolde  Dört Kuşak Buluşuyor  40 Neyzen CRR'de Konser Verecek  Pulluğa Takılan Zeus Heykellerini Müzey...  Kanada Rezidansı'nda Anlamlı Sergi  İBBŞT'de “Bakhalar”  Genç Akademi 2010 Bahar Dönemi Başlıyor  Fazıl Say “İstanbul Senfonisi” Dünya Pr...  10 Mart’ta Başlıyor  Gorki 13 Mart'ta Dormen'de   Paris'te Türk Sinema Haftası  Resim ve Heykel Müzesi'nde Hırsızlık  Freud'un 50 Tablosu Paris'te  Resital Geliri Elazığ'a  'R'ahat Yaşamaya Övgü'' ENKA'da   İzmir Avrupa Edebiyatını Ağırlıyor  “İşsiz” Fotoğraf Sergisi  "Hamam" "Övgüye Değer&qu...  "Dünya Kadınlar Günü"  Mevlana Müzesi'ne Ziyaretçi Akını  Uluslararası Tiyatro Festivali Antalya'da   "En Kötülerin" Ödülleri Sahibini Buldu   1260 Yıllık Rasathane Kulesi İlgi Bekliyor  Türk Ressama Avrupa'dan Ödül   Gravürlerle Erzurum Sergisi   Pera Film Mart ayı etkinlikleri   Mehmet Akif Ersoy İçin Müze Talebi  Bedava Oldu Ziyaretçisi Azaldı  Stockholm'de "Yaşar Kemal Sergisi&...  Kremlin Hazineleri Topkapı'da   Karagöz-Hacivat Evlerde Sahnelenecek  İşitme Engellilerden Fotoğraf Sergisi  “Video: BellekMekân”  TUDEM Yazarları, 8.Tüyap Bursa Kitap Fu...  Gorki'nin Ünlü Klasiği "Ana" 13 Mart'ta...  “Pastoral Senfoni”   Antakya'nın Tarihi Yeniden Yazılacak  4 Yeni Film Vizyona Girecek  İstanbul'da Kültür-Sanat  Bu Hafta 4 Yeni Film Gösterime Girecek  İstanbul'da Buz Müzesi  Mahya Sanatına Destek  Oscar Ödülleri 7 Martta Sahiplerini Bul...  Haiti İçin El Ele Konseri  “Ben Burdayım”  Folklor Araştırmacıları Side’de Buluşuyor  ''Tiyatro…Tiyatro'' Dergisi 20. Yaşına ...  ''90. Yılda 90 Belge'' Sergisi  Liseler Kısa Film Çekmeye  Yönetmen Yılmaz Duru Vefat Etti   "Büyük Oyun" 2 Nisan'da Vizyona Girecek...  "Kardelenler" Birleşmiş Mille...  Kosova’nın 2. Yıl Dönümü Küçükçekmece'd...  Çocuk Şiirleri Yarışması Sonuçlandı  ''Benim Kentim Trabzon'' Projesi Açıkla...  Kemancı Tkachenko'dan İki Konserde Üç E...  İşaret Dilinden Fotoğrafa  Varşova'da Chopin Müzesi   "Osmanlı'dan Günümüze Türkiye ve O...  "Pippa'ya Mektubum"   Firavun 3. Amenhotep'in Heykel Bulundu  Dr. Yahya Kanbolat Öykü Yarışması  Haldun Dormen'den Kürtçe Oyun  Ankara'da Jüriler Belli Oldu  Metin Akpınar "Yılın Ahi Sanatçısı"  "Medeniyetler Korosu" Dünya T...  Nuri Bilge Ceylan'a "Aydın Doğan Ödülü"  Perihan Mağden'den "Ali İle Ramazan"  Yarın 7 Yeni Film Vizyonda  İstanbul'da Kültür-Sanat  Fotoğrafta suyun kullanımı  Özdenören'in Gecesi   ''TROYA'', ALMANYA YOLCUSU  415 Yıllık Medrese Kurtarılacak   Dilin Kara Kutusu ''Dil Zekası'' İle Çö...  Gürer Aykal ve Yıldız Kemancı Kwuon BSO...  Tarihi Paralar ve Haritaları Çocuklar Y...  “İyi ki Doğdun Frédéric!”  Salman Rüşdi Kendi Hikayesini Yazacak  Anjelika Akbar ve “İçimdeki Türkiyem''  “Bakhalar” Tiyatroseverlerin Karşısına ...  22. ENKA Kültür Sanat Bahar Etkinlikleri  Modernizm, Erotizm ve Picasso   “Hiç Sahnelenmemiş Kabare”   Obama'nın Biyografisi, Nisan'da Yayımla...  "İfakat" Macaristan Yolcusu   Hoca Ahmet Yesevi Sempozyumu Sona Erdi  Bir Azeri'den İlk Kez Türkiye Türkçesi'...  Gül Yetiştiren Adama Saygı Gecesi  Pera Film Etkinlikleri Üç Farlı Program...  Trabzon'un Hamsisi, Laz Böreği Tanıtıldı  Bafta Ödülleri Sahiplerini Buldu